Η AI μεταβάλλει με πρωτοφανή ταχύτητα το τοπίο της κυβερνοασφάλειας, μειώνοντας τον χρόνο που απαιτείται για την ανάπτυξη και την εκμετάλλευση νέων επιθέσεων. Ο Μιχάλης Μπόζος, Country Manager της Check Point Software για Ελλάδα, Κύπρο, Βουλγαρία και Ρουμανία, εξηγεί στο Electronicanto γιατί η πρόληψη αποκτά μεγαλύτερη σημασία από ποτέ, πώς αλλάζουν οι απειλές και γιατί οι επιχειρήσεις οφείλουν να επανεξετάσουν συνολικά τη στρατηγική τους.
Η εποχή που υπήρχε χρόνος για να προετοιμαστείς απέναντι σε μια νέα κυβερνοαπειλή ανήκει πλέον στο παρελθόν. Η ευρεία διάδοση της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν άλλαξε μόνο τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται οι επιχειρήσεις, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι κυβερνοεγκληματίες.
Διαδικασίες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια απαιτούσαν ομάδες εξειδικευμένων προγραμματιστών, σημαντικούς οικονομικούς πόρους και μήνες προετοιμασίας, μπορούν πλέον να ολοκληρωθούν μέσα σε λίγα λεπτά, συχνά χωρίς ουσιαστική ανθρώπινη παρέμβαση.
Για τις επιχειρήσεις αυτό σημαίνει ότι η κυβερνοασφάλεια δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μια στατική διαδικασία. Η συνεχής προσαρμογή, η πρόληψη και η κατανόηση των νέων τεχνολογιών αποτελούν προϋποθέσεις για την ασφαλή αξιοποίησή τους.
Με αφορμή το συνέδριο Check Point Advantage 2026, το Electronicanto συνομίλησε με τον Μιχάλη Μπόζο, Country Manager της Check Point Software για Ελλάδα, Κύπρο, Βουλγαρία και Ρουμανία, σχετικά με τις αλλαγές που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη, τις νέες μορφές κυβερνοεπιθέσεων και τις προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις τα επόμενα χρόνια.
«Οι επιτιθέμενοι κινούνται πάντα λίγο πιο γρήγορα»
– Electronicanto: Η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει τους κανόνες στην κυβερνοασφάλεια. Ποιοι θεωρείτε ότι επωφελούνται περισσότερο σήμερα, οι επιτιθέμενοι ή οι αμυνόμενοι;
– Μιχάλης Μπόζος: Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει αλλάξει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε την ασφάλεια των πληροφοριών. Από τη μία πλευρά, δίνει στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους και να αξιοποιήσουν νέα εργαλεία στην καθημερινή τους λειτουργία. Από την άλλη όμως, δημιουργεί και νέες προκλήσεις.
Κάθε φορά που χρησιμοποιούμε ένα εργαλείο AI, πρέπει να γνωρίζουμε ποιες πληροφορίες του δίνουμε και πώς αυτές αξιοποιούνται. Αυτό από μόνο του ανοίγει μια νέα συζήτηση γύρω από την ασφάλεια των δεδομένων.
Αν με ρωτάς ποιος έχει σήμερα το μεγαλύτερο πλεονέκτημα, θα έλεγα ότι είναι οι επιτιθέμενοι. Διαχρονικά ήταν εκείνοι που κινούνταν λίγο πιο γρήγορα από την αμυνόμενη πλευρά και η Τεχνητή Νοημοσύνη ενίσχυσε ακόμη περισσότερο αυτή την τάση.
Βλέπουμε πλέον εργαλεία που μπορούν να εντοπίσουν μια ευπάθεια σε λογισμικό και να περάσουν από την ανακάλυψή της στην ενεργή εκμετάλλευσή της μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Μια διαδικασία που παλαιότερα απαιτούσε εβδομάδες ή και μήνες, σήμερα μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε λίγα λεπτά, χωρίς ουσιαστική ανθρώπινη παρέμβαση.
Το ίδιο συμβαίνει και με την ανάπτυξη κακόβουλου λογισμικού. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια χρειαζόσουν μια οργανωμένη ομάδα ανθρώπων, σημαντικούς πόρους και αρκετό χρόνο για να δημιουργήσεις και να διανείμεις ένα νέο malware. Σήμερα, η διαδικασία αυτή μπορεί να αυτοματοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό, γεγονός που αλλάζει εντελώς τις ισορροπίες.
Γι’ αυτό και θεωρώ ότι οι οργανισμοί πρέπει να επανεξετάσουν συνολικά την αρχιτεκτονική ασφαλείας τους. Και κάτι ακόμη: ο ρυθμός των εξελίξεων είναι τόσο γρήγορος, ώστε αυτό που συζητάμε σήμερα μπορεί σε τρεις μήνες να έχει ήδη αλλάξει.
Οι AI Agents είναι το επόμενο μεγάλο στοίχημα
– Η άνοδος των AI Agents θα δημιουργήσει μια νέα γενιά κυβερνοεπιθέσεων;
– Πιστεύω πως ναι. Οι AI Agents βρίσκονται ακόμη στα πρώτα στάδια της εξέλιξής τους, όμως ήδη βλέπουμε ότι αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας.
Δεν εκτελούν απλώς εντολές. Μαθαίνουν από τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, από τις συνήθειές μας, ακόμη και από τον τρόπο που γράφουμε ή αλληλεπιδρούμε με τα ψηφιακά εργαλεία. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και να εκτελούν σύνθετες εργασίες με ολοένα μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
Αυτό δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει και μια εντελώς νέα επιφάνεια κινδύνου. Όσο αυξάνεται η αυτονομία αυτών των συστημάτων, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά η ασφάλειά τους.
Είναι μια τεχνολογία που εξελίσσεται με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς και θεωρώ ότι τα επόμενα χρόνια θα αποτελέσει έναν από τους βασικούς άξονες γύρω από τους οποίους θα διαμορφωθεί η κυβερνοασφάλεια.
Οι επιχειρήσεις πρέπει να επανεξετάσουν τη στρατηγική τους
– Ποιες απειλές θεωρείτε ότι υποτιμούν περισσότερο σήμερα οι επιχειρήσεις;
– Αν έπρεπε να ξεχωρίσω μία, θα έλεγα ότι είναι η ανεξέλεγκτη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης μέσα στους ίδιους τους οργανισμούς.
Οι εργαζόμενοι, είτε πρόκειται για διοικητικά στελέχη είτε για developers, χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο AI εργαλεία στην καθημερινή τους εργασία. Αυτό από μόνο του δεν είναι αρνητικό. Αντίθετα, είναι μια εξέλιξη που μπορεί να αυξήσει σημαντικά την παραγωγικότητα.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η χρήση γίνεται χωρίς συγκεκριμένους κανόνες.
Σε πολλές περιπτώσεις μεταφέρονται πληροφορίες εκτός οργανισμού χωρίς να υπάρχει επίγνωση των κινδύνων. Παράλληλα, νέες εφαρμογές ή λογισμικό που αναπτύσσονται με τη βοήθεια AI δεν περνούν πάντοτε από τη διαδικασία αξιολόγησης και ελέγχου που ακολουθούσαν μέχρι σήμερα οι επιχειρήσεις. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να ενσωματωθούν ευπάθειες χωρίς να γίνουν αντιληπτές ή να δημιουργηθούν αδυναμίες που θα επιχειρηθεί να αξιοποιηθούν αργότερα.
Για μένα, αυτό είναι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι οργανισμοί.
– Άρα, το μεγαλύτερο λάθος δεν είναι ότι χρησιμοποιούν την AI, αλλά ότι δεν έχουν αλλάξει τη στρατηγική τους;
– Ακριβώς. Δεν πιστεύω ότι η λύση είναι να απαγορεύσεις τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτό θα ήταν λάθος.
Η σωστή προσέγγιση είναι να επιτρέψεις τη χρήση της, αλλά μέσα σε ένα ελεγχόμενο πλαίσιο.
Οι επιχειρήσεις πρέπει να αποφασίσουν ποια εργαλεία θα χρησιμοποιούνται, να γνωρίζει το τμήμα πληροφορικής ποια από αυτά είναι εγκεκριμένα και να υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες για τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούνται. Παράλληλα, υπάρχουν πλέον λύσεις που επιτρέπουν την ασφαλή χρήση αυτών των εργαλείων, περιορίζοντας σημαντικά τους κινδύνους.
Ουσιαστικά, δεν χρειάζεται να φοβηθείς την AI. Πρέπει όμως να την ενσωματώσεις με διαφορετική φιλοσοφία απ’ ό,τι ίσως θα έκανες πριν από λίγα χρόνια.
Η πρόληψη παραμένει η καλύτερη άμυνα
– Η Check Point μιλά εδώ και χρόνια για πρόληψη και όχι μόνο για ανίχνευση των επιθέσεων. Γιατί θεωρείτε ότι αυτή η φιλοσοφία είναι ακόμη πιο σημαντική σήμερα;
– Για εμάς αυτή η φιλοσοφία δεν είναι κάτι καινούργιο. Η λογική του Prevention First βρίσκεται στο DNA της Check Point εδώ και πολλά χρόνια.
Σήμερα, όμως, γίνεται ακόμη πιο επίκαιρη. Όταν οι επιθέσεις εξελίσσονται με τόσο μεγάλη ταχύτητα, δεν αρκεί να μπορείς να τις εντοπίσεις αφού εκδηλωθούν. Πρέπει να έχεις τη δυνατότητα να τις αποτρέψεις πριν προκαλέσουν ζημιά.
Αυτός είναι ο λόγος που επιμένουμε στην πρόληψη. Δεν σημαίνει ότι η ανίχνευση ή η απόκριση δεν έχουν σημασία. Σημαίνει όμως ότι, όσο πιο γρήγορα εξελίσσονται οι απειλές, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτά η δυνατότητα να μη φτάσει ποτέ μια επίθεση να εξελιχθεί σε περιστατικό ασφαλείας.
Η AI αλλάζει καθημερινά
– Έχει αλλάξει η φύση των επιθέσεων με την έλευση της Generative AI;
– Νομίζω ότι η μεγαλύτερη αλλαγή δεν είναι μόνο η ποιότητα των επιθέσεων, αλλά η ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται.
Αυτό που γνωρίζουμε σήμερα μπορεί σε τρεις μήνες να έχει αλλάξει. Οι επιτιθέμενοι αποκτούν συνεχώς νέα εργαλεία, αυτοματοποιούν διαδικασίες που μέχρι χθες απαιτούσαν ανθρώπινη παρέμβαση και αξιοποιούν δυνατότητες που πριν από λίγα χρόνια θεωρούσαμε επιστημονική φαντασία.
Γι’ αυτό πιστεύω ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να αλλάξουν και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν την κυβερνοασφάλεια. Δεν μπορεί να είναι μια στρατηγική που αναθεωρείται κάθε δύο ή τρία χρόνια. Πρέπει να είναι μια συνεχής διαδικασία προσαρμογής.
Σήμερα μαθαίνουμε κάτι καινούργιο και σε λίγους μήνες μπορεί να χρειαστεί να το επανεξετάσουμε. Αυτή είναι πλέον η πραγματικότητα της κυβερνοασφάλειας.
Γιατί το platformization γίνεται μονόδρομος
– Βλέπουμε όλο και περισσότερες εταιρείες να μιλούν για ενοποίηση λύσεων κυβερνοασφάλειας. Είναι το platformization μονόδρομος;
– Θα έλεγα ότι είναι μια φυσική εξέλιξη της αγοράς. Και ο λόγος είναι πολύ πρακτικός.
Οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν διαθέτουν μεγάλες ομάδες μηχανικών που μπορούν να διαχειρίζονται διαφορετικά εργαλεία από πολλούς κατασκευαστές. Χρειάζονται λύσεις που να είναι εύκολες στη διαχείριση και να επιτρέπουν στους ανθρώπους τους να επικεντρώνονται στην ουσία και όχι στη διαχείριση της πολυπλοκότητας.
Αν ένας οργανισμός χρησιμοποιεί τέσσερις ή πέντε διαφορετικές πλατφόρμες, οι διαχειριστές πρέπει να γνωρίζουν όλες αυτές τις τεχνολογίες. Αυτό αυξάνει σημαντικά τόσο την πολυπλοκότητα όσο και τον χρόνο που απαιτείται για την καθημερινή διαχείριση.
Η λογική της πλατφόρμας έρχεται να αντιμετωπίσει ακριβώς αυτό το πρόβλημα. Δεν αφορά μόνο την ευκολία διαχείρισης. Αφορά και τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιες οι λύσεις συνεργάζονται μεταξύ τους.
– Πού βρίσκεται το πλεονέκτημα αυτής της προσέγγισης;
– Όταν όλες οι λύσεις βρίσκονται στην ίδια πλατφόρμα, ανταλλάσσουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο.
Αν, για παράδειγμα, εντοπιστεί μια απειλή στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, η πληροφορία αυτή μπορεί να διανεμηθεί άμεσα σε όλα τα υπόλοιπα επίπεδα προστασίας. Στο δίκτυο, στις κινητές συσκευές, στο cloud, παντού.
Στη Check Point αυτό γίνεται μέσω του ThreatCloud, του παγκόσμιου δικτύου πληροφοριών απειλών της εταιρείας. Όταν ένα νέο περιστατικό καταγραφεί οπουδήποτε στον κόσμο, οι σχετικές πληροφορίες διαμοιράζονται σχεδόν άμεσα σε όλες τις συνδεδεμένες λύσεις.
Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από μια αρχιτεκτονική όπου διαφορετικά προϊόντα προσπαθούν εκ των υστέρων να ανταλλάξουν πληροφορίες μέσω τρίτων εργαλείων. Εκεί, συνήθως, η ενημέρωση έρχεται αφού έχει ήδη συμβεί το περιστατικό.
Η δική μας φιλοσοφία είναι διαφορετική. Πρώτα σταματάς την επίθεση και στη συνέχεια ενημερώνεις τον οργανισμό για το τι συνέβη.
– Είναι αυτό το στοιχείο που διαφοροποιεί σήμερα την Check Point από τον ανταγωνισμό;
– Η λογική της πλατφόρμας πλέον υιοθετείται από πολλές εταιρείες. Εκεί που θεωρώ ότι διαφοροποιούμαστε είναι στην αποτελεσματικότητα της προστασίας.
Η Check Point επενδύει διαχρονικά πολύ σημαντικούς πόρους στην έρευνα. Διαθέτουμε ένα μεγάλο τμήμα research που αναλύει συνεχώς τις νέες απειλές και μεταφέρει αυτή τη γνώση στα προϊόντα μας.
Ακόμη και στην περίπτωση που εντοπιστεί κάποια ευπάθεια σε δικό μας λογισμικό, κάτι που συμβαίνει σπάνια, η αντιμετώπισή της γίνεται εξαιρετικά γρήγορα. Είναι μια διαδικασία για την οποία είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι, γιατί πιστεύουμε ότι μια εταιρεία κυβερνοασφάλειας πρέπει να εφαρμόζει πρώτα στον εαυτό της τα ίδια υψηλά πρότυπα που ζητά από τους πελάτες της.
Τελικά, αυτό που θεωρώ ότι μας διαφοροποιεί περισσότερο είναι η αποτελεσματικότητα της προστασίας. Η ασφάλεια δεν είναι απλώς ένα χαρακτηριστικό των προϊόντων μας. Είναι ο πυρήνας της φιλοσοφίας μας.
Οι κανονισμοί αυξάνουν την ωριμότητα της αγοράς
– Η Ευρώπη προχωρά στην εφαρμογή του NIS2. Βοηθούν οι νέοι κανονισμοί ή προσθέτουν περισσότερη πολυπλοκότητα;
– Πιστεύω ότι, συνολικά, βοηθούν.
Πέρα από το ίδιο το κανονιστικό πλαίσιο, το σημαντικότερο είναι ότι αυξάνουν την ευαισθητοποίηση των επιχειρήσεων γύρω από την κυβερνοασφάλεια. Η συμμόρφωση αναγκάζει τους οργανισμούς να επανεξετάσουν διαδικασίες που ίσως μέχρι σήμερα δεν είχαν αξιολογήσει με την απαιτούμενη προσοχή.
Παράλληλα, το NIS2 δεν λειτουργεί μόνο του. Συμπληρώνεται από άλλες ευρωπαϊκές και κλαδικές πρωτοβουλίες, όπως το DORA για τον χρηματοπιστωτικό τομέα, που δημιουργούν ένα συνολικότερο πλαίσιο προστασίας.
Βέβαια, η εφαρμογή τους δεν προχωρά με τον ίδιο ρυθμό σε όλες τις χώρες. Υπάρχουν κράτη όπου η συμμόρφωση παρακολουθείται πολύ αυστηρά και άλλα όπου η υλοποίηση προχωρά με πιο αργούς ρυθμούς. Σε κάθε περίπτωση, όμως, θεωρώ ότι η κατεύθυνση είναι σωστή.
Η κβαντική εποχή πλησιάζει, αλλά δεν έχει φτάσει ακόμη
– Πώς σχολιάζετε τις συστάσεις για μετάβαση σε κβαντικά ανθεκτική κρυπτογράφηση;
– Είναι μια συζήτηση που έχει ήδη ανοίξει και είναι απολύτως λογικό να γίνεται.
Οι αλγόριθμοι κρυπτογράφησης που χρησιμοποιούμε σήμερα σχεδιάστηκαν με βάση τις δυνατότητες της συμβατικής υπολογιστικής ισχύος. Η εξέλιξη της κβαντικής υπολογιστικής δημιουργεί την ανάγκη για νέους αλγορίθμους, οι οποίοι θα μπορούν να παραμείνουν ασφαλείς και σε αυτό το περιβάλλον.
Παρ’ όλα αυτά, θεωρώ ότι βρισκόμαστε ακόμη σε μεταβατικό στάδιο. Δεν έχουμε δει μέχρι σήμερα επιθέσεις που να αξιοποιούν στην πράξη τις δυνατότητες της κβαντικής υπολογιστικής. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να προετοιμαζόμαστε.
Οι οργανισμοί θα πρέπει να αρχίσουν να σχεδιάζουν τη μετάβασή τους σε νέες τεχνολογίες κρυπτογράφησης, ώστε όταν έρθει η στιγμή να είναι ήδη έτοιμοι. Η προετοιμασία, άλλωστε, είναι πάντα πιο αποτελεσματική από την αντίδραση.
Η κυβερνοασφάλεια έχει πλέον φτάσει στα διοικητικά συμβούλια
– Αν είχατε να δώσετε μία μόνο συμβουλή σε έναν CEO που δεν είναι ειδικός στην κυβερνοασφάλεια, ποια θα ήταν;
– Το πρώτο που θα του έλεγα είναι να επενδύσει στους ανθρώπους του.
Η τεχνολογία εξελίσσεται με τόσο γρήγορους ρυθμούς, ώστε κανείς δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στη γνώση που απέκτησε πριν από δύο ή τρία χρόνια. Οι άνθρωποι που ασχολούνται με την τεχνολογία και την κυβερνοασφάλεια πρέπει να έχουν χρόνο να ενημερώνονται, να εκπαιδεύονται, να συμμετέχουν σε συνέδρια και να παρακολουθούν τις εξελίξεις.
Βρισκόμαστε σε μια περίοδο όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει τα δεδομένα σχεδόν καθημερινά. Αυτό σημαίνει ότι όλοι μας πρέπει να μαθαίνουμε συνεχώς. Σήμερα θεωρούμε κάτι δεδομένο και σε τρεις μήνες μπορεί να έχει αλλάξει.
Από την άλλη πλευρά, πιστεύω ότι τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουν το θέμα οι ίδιες οι διοικήσεις.
Η κυβερνοασφάλεια δεν είναι πλέον αποκλειστική υπόθεση του τμήματος πληροφορικής. Είναι ένα θέμα που συζητείται πλέον στα διοικητικά συμβούλια και απασχολεί άμεσα τους CEOs.
Και αυτό δεν συμβαίνει τυχαία. Συμβαίνει επειδή το κόστος ενός σοβαρού περιστατικού ασφαλείας μπορεί να είναι δυσανάλογα μεγαλύτερο από το κόστος της πρόληψης.
– Γιατί πιστεύετε ότι αυτή η αλλαγή έγινε τώρα;
– Γιατί πλέον υπάρχουν πολλά πραγματικά παραδείγματα.
Ένα περιστατικό κυβερνοασφάλειας δεν σημαίνει μόνο ότι κάποιος έχασε δεδομένα. Μπορεί να σημαίνει διακοπή της λειτουργίας μιας τράπεζας, ενός νοσοκομείου, μιας βιομηχανικής μονάδας ή μιας κρίσιμης υποδομής.
Κάθε ώρα που ένας οργανισμός δεν μπορεί να λειτουργήσει μεταφράζεται σε πραγματικό οικονομικό κόστος. Υπάρχει, βέβαια, και η ζημιά στη φήμη του οργανισμού, αλλά και το ενδεχόμενο να χαθεί η εμπιστοσύνη πελατών ή συνεργατών.
Γι’ αυτό θεωρώ ότι σήμερα οι διοικήσεις αντιμετωπίζουν το θέμα πολύ πιο σοβαρά απ’ ό,τι στο παρελθόν. Ίσως όχι ακόμη στον βαθμό που θα θέλαμε, αλλά σίγουρα πολύ περισσότερο απ’ ό,τι πριν από λίγα χρόνια.
Όταν ένα ransomware ακινητοποιεί μια βιομηχανία
– Έχετε κάποιο χαρακτηριστικό παράδειγμα που δείχνει το πραγματικό κόστος μιας κυβερνοεπίθεσης;
– Θυμάμαι μια μεγάλη εταιρεία παραγωγής πουλερικών στη Ρουμανία, η οποία δέχθηκε επίθεση ransomware.
Δεν επρόκειτο για ένα περιστατικό που επηρέασε μόνο τα πληροφοριακά της συστήματα. Σταμάτησε ολόκληρη η γραμμή παραγωγής.
Μιλάμε για μια επιχείρηση που διαχειριζόταν όλη την αλυσίδα, από την εκτροφή μέχρι τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά. Η παραγωγή παρέμεινε εκτός λειτουργίας περίπου δέκα ημέρες και χρειάστηκε σχεδόν ένας μήνας μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως.
Το κόστος υπολογίστηκε περίπου στις 300.000 ευρώ την ημέρα.
Αναρωτιέμαι, λοιπόν, πόσο μικρότερη θα ήταν η επένδυση που απαιτούνταν για να αποφευχθεί εξαρχής αυτό το περιστατικό.
Αυτό είναι και το πραγματικό δίλημμα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι επιχειρήσεις. Δεν είναι αν αξίζει να επενδύσουν στην κυβερνοασφάλεια. Είναι αν μπορούν να αντέξουν το κόστος όταν δεν το κάνουν.
Ο άνθρωπος παραμένει ο πιο αδύναμος κρίκος
– Παρά την πρόοδο της τεχνολογίας, εξακολουθεί ο ανθρώπινος παράγοντας να αποτελεί το μεγαλύτερο σημείο ευπάθειας;
– Ναι, εξακολουθεί να είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου.
Σήμερα βέβαια προστίθεται και ένας ακόμη παράγοντας, η ίδια η Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς αναλαμβάνει όλο και περισσότερες λειτουργίες. Ωστόσο, στην πλειονότητα των περιστατικών εξακολουθεί να υπάρχει κάποια ανθρώπινη αστοχία.
Ένα αδύναμο password. Η επαναχρησιμοποίηση του ίδιου κωδικού σε πολλές διαφορετικές υπηρεσίες. Η απρόσεκτη κοινοποίηση πληροφοριών.
Έχουμε δει οργανισμούς που είχαν επενδύσει σε σύγχρονα συστήματα προστασίας, αλλά τελικά παραβιάστηκαν επειδή ένας χρήστης χρησιμοποιούσε τον ίδιο κωδικό πρόσβασης σε πολλές διαφορετικές υπηρεσίες. Κάποια από αυτές παραβιάστηκε, τα στοιχεία διέρρευσαν και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για να αποκτήσει κάποιος πρόσβαση και στο εταιρικό περιβάλλον.
Για τα συστήματα ασφαλείας, εκείνος ο χρήστης φαινόταν απολύτως νόμιμος.
Γι’ αυτό λέμε ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζεται και αλλαγή νοοτροπίας. Η εκπαίδευση των χρηστών παραμένει εξίσου σημαντική με την επένδυση στις ίδιες τις λύσεις κυβερνοασφάλειας.
– Υπάρχουν ακόμη τέτοιες πρακτικές στις επιχειρήσεις;
– Περισσότερες απ’ όσες θα περίμενε κανείς.
Υπάρχουν οργανισμοί όπου ένας υπολογιστής που χρησιμοποιείται σε βάρδιες λειτουργεί με κοινό όνομα χρήστη και κοινό κωδικό πρόσβασης για όλους.
Είναι πρακτικές που μπορεί να φαίνονται βολικές στην καθημερινότητα, όμως δημιουργούν σημαντικά κενά ασφαλείας.
Η κυβερνοασφάλεια δεν αφορά μόνο τις μεγάλες τεχνολογικές αποφάσεις. Πολύ συχνά ξεκινά από μικρές καθημερινές συνήθειες που περνούν απαρατήρητες, μέχρι να συμβεί το περιστατικό.
– Πώς βλέπετε να διαμορφώνεται ο χώρος όμως κυβερνοασφάλειας τα επόμενα πέντε χρόνια;
– Αν μου έκανες την ίδια ερώτηση πριν από πέντε χρόνια, ίσως να μπορούσα να δώσω μια πιο ασφαλή απάντηση. Σήμερα, όμως, δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να προβλέψει με βεβαιότητα πού θα βρίσκεται η κυβερνοασφάλεια σε πέντε χρόνια.
Ο ρυθμός των εξελίξεων είναι τόσο μεγάλος, ώστε ακόμη και αυτό που θεωρούμε δεδομένο σήμερα μπορεί να έχει αλλάξει μέσα σε λίγους μήνες.
Αρκεί να σκεφτούμε ότι ήδη υπάρχουν πλατφόρμες όπου AI Agents αλληλεπιδρούν μεταξύ όμως και λαμβάνουν αποφάσεις χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Πριν από λίγα χρόνια θα το αντιμετωπίζαμε ως σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Σήμερα είναι μια πραγματικότητα που διαμορφώνεται μπροστά όμως.
Γι’ αυτό θεωρώ ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για όλους όμως δεν είναι να προβλέψουμε το μέλλον, αλλά να παρακολουθούμε διαρκώς όμως εξελίξεις και να σχεδιάζουμε όμως υποδομές όμως με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να προσαρμόζονται εύκολα όμως αλλαγές.
Πρέπει να δημιουργούμε λύσεις που να ανταποκρίνονται όμως σημερινές απαιτήσεις, χωρίς όμως να αποκλείουν όσα θα χρειαστεί να ενσωματώσουμε αύριο. Με άλλα λόγια, να είμαστε όσο το δυνατόν πιο future ready.
«Με ανησυχεί περισσότερο αυτό που ακόμη δεν γνωρίζουμε»
– Τι σας ανησυχεί περισσότερο, τόσο ως επικεφαλής της Check Point σε Ελλάδα, Κύπρο και Μάλτα όσο και προσωπικά, παρακολουθώντας καθημερινά τις εξελίξεις στην κυβερνοασφάλεια;
– Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο είναι εκείνο που ακόμη δεν γνωρίζουμε ότι θα συμβεί.
Αν με ρωτήσεις πώς θα είναι η κυβερνοασφάλεια σε έναν χρόνο ή σε πέντε χρόνια, δεν μπορώ να σου απαντήσω με βεβαιότητα. Και αυτό από μόνο του δείχνει πόσο γρήγορα εξελίσσεται το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινούμαστε.
Από την άλλη πλευρά, αισθάνομαι μεγαλύτερη σιγουριά γνωρίζοντας ότι η Check Point επενδύει διαχρονικά στην έρευνα και στην πρόβλεψη των νέων απειλών. Αυτό μας επιτρέπει να προετοιμαζόμαστε για όσα έρχονται και όχι μόνο να αντιδρούμε όταν εμφανιστούν.
Υπάρχει όμως και μια ακόμη διάσταση που με προβληματίζει ιδιαίτερα.
Τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε μια αυξανόμενη γεωπολιτική ένταση σε πολλές περιοχές του κόσμου, αρκετές από αυτές πολύ κοντά στη δική μας περιοχή. Και κάθε φορά που εξελίσσεται μια γεωπολιτική κρίση, εξελίσσεται ταυτόχρονα και ένας πόλεμος που δεν είναι ορατός στους περισσότερους ανθρώπους: ο κυβερνοπόλεμος.
Έχουμε ήδη δει περιπτώσεις όπου συστήματα φυσικής ασφάλειας, όπως κάμερες παρακολούθησης, αποτέλεσαν στόχο επιθέσεων με σκοπό τη συλλογή πληροφοριών που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε πραγματικές επιχειρήσεις.
Αυτό δείχνει ότι η κυβερνοασφάλεια δεν αφορά πλέον μόνο τα πληροφοριακά συστήματα. Συνδέεται ολοένα και περισσότερο με την εθνική ασφάλεια, τις κρίσιμες υποδομές και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Και αυτό είναι ίσως το στοιχείο που με προβληματίζει περισσότερο για τα επόμενα χρόνια.
Προετοιμαζόμενοι για την επόμενη ημέρα
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αλλάζει μόνο τα εργαλεία που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις. Αλλάζει τον ίδιο τον ρυθμό με τον οποίο εξελίσσεται η κυβερνοασφάλεια. Όπως επισημαίνει ο Μιχάλης Μπόζος, οι οργανισμοί δεν αρκεί πλέον να υιοθετούν νέες τεχνολογίες. Οφείλουν να αναθεωρούν διαρκώς τον τρόπο με τον οποίο τις αξιοποιούν και να επενδύουν στην πρόληψη, στην εκπαίδευση και στην προσαρμοστικότητα. Σε ένα περιβάλλον όπου οι απειλές εξελίσσονται ταχύτερα από ποτέ, η μεγαλύτερη πρόκληση ίσως δεν είναι να προβλέψεις το επόμενο βήμα των επιτιθέμενων, αλλά να είσαι έτοιμος να ανταποκριθείς όταν αυτό εμφανιστεί.
Subscribe to our newsletter!
- Tags: AI, CPS, Cyber Security, Συνεντεύξεις